logocarbonmarketsclub
rerewreew

2024 จะเป็นอีกปีที่ร้อนรุ่ม
ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์

ปี 2023 คงเป็นปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์ เรื่องนี้บางคนคงทราบดี ตั้งแต่กลางปีเป็นต้นมา โลกมีเดือนที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยบันทึกติดต่อกัน 5-6 เดือน แต่เมื่อเอลนีโญจะสิ้นสุดในปีนี้ ปี 2024 จะเย็นลงไหม?

ไม่! นั่นคือคำตอบของนักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ ด้วยเหตุผลว่าเอลนีโญอาจลากยาวไปถึงช่วงเดือนมิถุนายน เราจึงมีหลายเดือนที่ยังร้อนต่อเนื่อง รวมถึงเมืองไทยที่ไม่อยากคิดเลยว่าหน้าร้อนที่กำลังจะมาถึงจะร้อนขนาดไหน เพราะในหน้าหนาวเรายังมีช่วงหนาวเพียงสั้น ๆ คนกรุงเทพเจอปีใหม่ที่ร้อนจัดจนสงสัยว่านี่คือหน้าหนาวแน่หรือ

หน้าร้อนที่กำลังจะมาถึง อาจผสมปนเปกับปลายหน้าหนาวไปเรื่อยพอเริ่มเข้าเดือนมีนาคม ความร้อนจริงจะเริ่มปรากฏ เดือนเมษายนและเดือนพฤษภาคมอาจเป็นช่วงที่เราต้องใช้ชีวิตอยู่ในห้องแอร์ เปลืองพลังงานเปลืองค่าไฟ ไม่ว่ารัฐบาลจะทำอย่างไร ต้นทุนค่าไฟฟ้าจะส่งผลกระทบทางธุรกิจและชีวิตความเป็นอยู่

นอกจากนี้ นักวิทยาศาสตร์บางท่านยังรู้สึกสับสนบอกว่ารูปแบบของเอลนีโญในหนนี้มีความแปลกหลายประการ คล้ายกับว่าสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงกำลังส่งผลจริงจัง บางคนถึงขั้นบอกว่าเรากำลังอยู่ในโลกที่เราไม่รู้จักเลย เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในปี 2023 เป็นรูปแบบที่ไม่เคยปรากฏตั้งแต่บันทึกมาทำให้เราไม่สามารถใช้อดีตมาคาดเดาอนาคต

“Uncharted territory” ผู้อำนวยการ CCCS แห่งสหภาพยุโรป ใช้ถ้อยคำดังกล่าว พร้อมอธิบายว่าการคาดการณ์ใด ๆ ทำได้ยาก เราอยู่ในโลกที่เปรียบเสมือนล่องเรือไปในทะเลที่ไม่เคยมีปูมนำร่องนักวิทยาศาสตร์ได้แต่คาดเดาตามข้อมูลที่มี พึงระลึกไว้เสมอว่าคำสรุปสั้น ๆ อาจทำให้เราเข้าใจผิดไปไกล

ตัวอย่างเห็นง่าย ข้อมูลจากนักวิทยาศาสตร์บอกว่า ปีที่ผ่านมาภาคใต้จะมีฝนน้อยกว่าปรกติ แต่กลับเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมหนักอย่างไม่เคยเป็นมาในรอบหลายสิบปีที่ยะลาและนราธิวาส ผู้คนอาจสงสัยว่าการคาดการณ์ทำไมไม่ตรงกับความเป็นจริง คำตอบคือการคาดการณ์ทำทั้งพื้นที่โดยรวมแต่ในภาวะโลกร้อน ฝนไม่กระจายทั่วฟ้า บางแห่งอาจตกหนักอย่างรุนแรงจนน้ำท่วมฉับพลันยากต่อการเตือนภัยล่วงหน้า สถานการณ์เช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงที่เรากำลังเผชิญ

ทุกคนทราบดีว่าโลกร้อนเกิดจากก๊าซเรือนกระจกที่มนุษย์ปล่อยขึ้นไป ทุกคนพูดถึงการลดก๊าซเรือนกระจก แต่ผลลัพธ์คือเรายังลดไม่ได้ ปริมาณก๊าซเรือนกระจกทำสถิติใหม่ทุกปีไม่มีทีท่าว่าจะหยุด เรามีการประชุมระดับนานาชาติอย่างต่อเนื่อง มีการพูดคุยหาทางออกร่วมกันแต่ทางออกยังไม่เห็นผลเป็นชิ้นเป็นอัน จนบางฝ่ายเริ่มหันมาเร่งแนวทางปรับตัวเพราะรู้ว่ายังไงเราหนีไม่พ้นแน่ ๆ

ปรับตัวยากกว่าลด เพราะปรับตัวจำเป็นต้องติดตามข้อมูลอย่างต่อเนื่องจำเป็นต้องฉับไวและวางแผนด้านความเสี่ยงให้รอบคอบ ต้องเตรียมรับภัยที่คาดไม่ถึงตลอดเวลา เช่น น้ำท่วมฉับพลันในบางพื้นที่ ภัยแล้งกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตร อุณหภูมิร้อนจัดทำให้ค่าไฟแพงขึ้น แพลงก์ตอนบลูมทำให้สัตว์น้ำตายและส่งผลรุนแรงต่อการท่องเที่ยวตามชายฝั่ง การปรับตัวต้องมองให้ตลอดห่วงโซ่ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความเปลี่ยนแปลงของโลก ต้องเชื่อมต่อระหว่างสิ่งแวดล้อมกับธุรกิจให้ได้

การทำเช่นนั้นเป็นเรื่องยาก เรายังขาดบุคลากรที่เข้าใจในสองด้าน โดยเฉพาะประเทศไทยที่ดูเหมือนว่าสิ่งแวดล้อมกับธุรกิจเป็นเรื่องขัดแย้งกัน ตลอดการประนีประนอมในอดีตใช้การเจรจาพูดคุยแต่การปรับตัวกับโลกร้อนต้องใช้มากกว่าการเจรจา เพราะไม่ใช่เรื่องมนุษย์กับมนุษย์แต่เป็นเรื่องมนุษย์กับธรรมชาติ เราไม่สามารถเจรจากับธรรมชาติได้ เราทำได้เพียงคาดเดาและวางแผนรับมือต่อความเปลี่ยนแปลงที่ซับซ้อนและไร้การคาดการณ์แบบฟันธง

อยากทำนายว่า ในปี 2024 และปีต่อ ๆ ไป การปรับตัวจะมาแรงขึ้นกว่าการลด เพราะเราทำเรื่องการลดต่อเนื่องยาวนาน แต่ผลลัพธ์กลับไม่พอเพียงการประกาศเน็ตซีโร่หรือใด ๆ ไม่สร้างกระแสหรือทำให้คนสนใจอีกต่อไปแต่การปรับตัวเป็นเรื่องซับซ้อน และยิ่งยากกว่าหากหวังให้คนเข้าใจ ภาคธุรกิจจึงเผชิญกับสถานการณ์ใหม่ ๆ ที่คล้ายกับนักวิทยาศาสตร์กำลังเผชิญ We are completely in uncharted territory

จึงเป็นเรื่องจำเป็นอย่างมากสำหรับความท้าทายครั้งใหม่การสร้างแนวรุกย่อย ๆ เพื่อก้าวไปข้างหน้า เรียนรู้จากนักสำรวจทะเลผู้กล้าในอดีตว่าเขาทำอย่างไร นำร่องเรือมุ่งฝ่าไปทางไหน บันทึกปูมเดินเรือก่อนสร้างเป็นแผนที่ได้อย่างไร ใครสามารถทำได้ก่อน คนนั้นย่อมปรับตัวตามสภาพได้ดีกว่า และจะอยู่รอดได้มากยิ่งขึ้นในโลกที่แสนซับซ้อน

บทสรุปคือ 2024 โลกยังไม่หยุดเดือด ความท้าทายคือทำอะไรที่เราไม่เคยทำมาก่อน ปรับเปลี่ยนแนวคิดดั้งเดิมกล้าที่จะออกไปสู่น่านน้ำที่ไม่เคยมีใครรู้จัก พร้อมทั้งเตรียมข้อมูลต่าง ๆ ให้มากที่สุด ยิ่งรู้มากขึ้นเท่าไหร่ ยิ่งรอดมาขึ้นเท่านั้น

การอยู่ไปวัน ๆ ทำงานเฉพาะหน้า มองอะไรสั้น ๆ เป็นความเสี่ยงอย่างยิ่งในการอยู่รอดในโลกยุคนี้ จึงอยากให้ปี 2024 เป็นปีที่เรายอมรับว่าโลกร้อนแน่นอนจะยิ่งร้อนขึ้น แต่เราจะเตรียมพร้อมและจริงจังกับการปรับตัวตั้งแต่ในปีนี้ครับ