COP28 ความฝันสวย ๆ กับความจริงที่โหดร้าย
โพสต์เมื่อ : 1 ก.ย 2565 เวลา 2:21 น.
COP28 ความฝันสวย ๆ กับความจริงที่โหดร้าย
ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์
แย่อยู่ แย่ต่อ และแย่มาก ๆ ขึ้นเรื่อยไม่ว่าจะมีการประชุมระดับประเทศ ระดับภูมิภาค หรือระดับโลกใด ๆ คำมั่นสัญญาที่มีไว้ให้กันในแต่ละประเทศทุกอย่างดูเหมือนจะไม่สามารถหยุดความจริงได้ว่า โลกร้อนกำลังกลายเป็นโลกเดือด และคนส่วนใหญ่กำลังจะเดือดร้อนสาหัส
ต่อจากนี้คือการสรุปข้อมูล IPCC ขององค์การสหประชาชาติที่จะจัดทำขึ้นเพื่อการประชุมโลกร้อนสมัยนี้เป็นหนที่ 28 เรียกว่า COP28 จัดขึ้นที่ดูไบในช่วงสิ้นเดือนพฤศจิกายนจนถึงเดือนธันวาคมแต่ก่อนประชุม IPCC ได้สรุปข้อมูลให้ทราบว่า
เราแย่แล้ว! อะไรที่เคยสัญญากันไว้ทำแทบไม่ได้เลย เริ่มจากก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้น กลายเป็น 57.4 กิกะตันใน พ.ศ.2565 หมายความว่านอกจากไม่ลดแล้วยังเพิ่มไม่หยุด สร้างสถิติสูงสุดใหม่ไปเรื่อย ๆ
หากเราต้องการให้โลกร้อนไม่เกิน 1.5 องศา ภายในปี 2573 (ค.ศ.2030) เราต้องลดก๊าซให้ได้ 43% ซึ่งดูยังไงก็เป็นไปไม่ได้ เพราะจากนโยบายต่าง ๆ ในตอนนี้ เมื่อถึงปีนั้นเราจะลดได้เพียง 2% หมายความว่าจะพลาดเป้าไปมโหฬาร หากเป็นเป้าหมายบริษัทก็คงล้มพับปิดกิจการไปก่อนแล้ว
คำมั่นสัญญาของประเทศต่าง ๆ จะอยู่ในรูปของแผน NDC (Nationally Determined Contributions: NDCs) เมื่อดูตามแผนของรัฐบาลต่าง ๆ ส่งมาในตอนนี้ เมื่อถึงปีเป้าหมาย (ค.ศ. 2100) โลกจะร้อนขึ้น 2.5-2.9 องศา ทะลุเป้าเดิม 1.5 องศาที่นักวิทยาศาสตร์บอกว่าพอปรับตัวได้ไปแสนไกล ยังทะลุเป้า 2 องศาที่นักวิทยาศาสตร์บอกว่าอย่าเกินเด็ดขาดไปอีกเยอะ
ปัจจุบันโลกร้อนขึ้น 1.1 องศา แต่เนื่องจากแผนของมนุษย์ล้มเหลว ความร้อนของโลกจึงทวีความรุนแรงขึ้นในช่วง 77 ปีนับจากนี้ แทนที่เราจะเพิ่ม 0.4 องศาไปสู่เป้า 1.5 องศา กลายเป็นว่าเราเพิ่มขึ้น 1.8 องศาไปสู่ 2.9 องศา (กรณีเลวร้ายสุด แต่ปรกติแล้วเลวร้ายสุดในเรื่องโลกร้อน มักจะเลวร้ายน้อยกว่าความเป็นจริงเสมอ)
1.8 องศาในช่วงเวลาสั้น ๆ หมายถึงความเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติแบบที่เราไม่เคยเจอมาก่อน หรือแม้แต่ในประวัติศาสตร์โลกก็ไม่เคยเกิดขึ้น เรากำลังจะเผชิญหน้ากับสิ่งที่เราไม่รู้จักอย่างแท้จริง และนั่นจะสร้างความสูญเสียมหาศาล ทั้งชีวิตทรัพย์สิน ต่อเนื่องถึงระบบเศรษฐกิจในภาพรวม
การศึกษาในสหรัฐอเมริกาประเมินว่า ความสูญเสียจากโลกร้อนใน พ.ศ.2565 ทำให้เศรษฐกิจโลกลดลง 6.3% ที่น่าเศร้าคือผลกระทบเกิดขึ้นรุนแรงกับประเทศที่กำลังพัฒนา คนที่ปรับตัวได้ยาก หากโลกร้อนทวีความรุนแรงตามรายงานต่าง ๆ ของ UN เศรษฐกิจโลกจะยิ่งเสียหาย ประชากรส่วนใหญ่ที่พึ่งพาธรรมชาติในการทำมาหากินจะยิ่งเดือดร้อนหนักจนอยู่ไม่ไหว การอพยพย้ายถิ่นหนีตายจะเกิดขึ้น และจะยิ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่
สัญญาณเรื่องผลกระทบจากโลกร้อนในเมืองไทยเริ่มเห็นชัด เรามีฤดูหนาวที่สั้นมาก ผลผลิตการเกษตร/เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำลดลงเพราะความแห้งแล้งและอุณหภูมิสูงขึ้น ล่าสุดมีข่าวปะการังฟอกขาวที่หมู่เกาะช้าง รุนแรงถึงขั้นกรมอุทยานต้องประกาศปิดจุดท่องเที่ยว ที่สำคัญคือเหตุการณ์นี้เกิดในหน้าหนาว ซึ่งปรกติน้ำทะเลย่อมเย็น แต่อุณหภูมิน้ำทะเลตามที่ข่าวรายงานมาสูงถึง 32 องศา เป็นสถานการณ์ที่เราไม่เคยเจอเลยนับตั้งแต่อดีต
การประชุม COP28 ที่กำลังจะเกิดขึ้นจึงมี 2 ประเด็นหลัก อันดับแรกคือจะทำอย่างไรกับเชื้อเพลิงฟอสซิล เพราะโลกกำลังร้อนรุนแรง แต่บางประเทศยังคงพัฒนาการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลต่อไปแบบไม่ชะลอลงเลย อีกประเด็นที่คงพูดถึงกันเยอะคือกองทุนช่วยโลกร้อน เงินบริจาคที่ได้กับเป้าที่ตั้งไว้ห่างไกลกันสุดขั้ว แน่นอนว่าประเทศกำลังพัฒนาที่โดนผลกระทบโลกร้อนต้องชูประเด็นเรื่องนี้เป็นหลัก และคงเป็นการต่อรองกันอย่างเข้มข้นในเรื่องนี้
สำหรับประเทศไทย ท่านรัฐมนตรีกระทรวงทรัพยากรฯ เดินทางไปแทนท่านนายกฯ ถ้อยคำที่จะแถลงก็คงไม่แตกต่างจากเดิมๆ มากนัก เราจะสนับสนุนแนวทางโลก เราจะพยายามทำตามเป้า NDC ของประเทศไทย เราจะลดก๊าซเรือนกระจกได้เท่านั้นเท่านี้เปอร์เซ็นต์ ฯลฯ ซึ่งนั่นถือเป็นเรื่องดี แต่เมื่อโลกกำลังจะร้อนในระดับที่เกินคาดไปเยอะ เราคงทำแค่นั้นไม่พอแน่นอน
ผมทำงานในทะเล ผมเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมากมายกับระบบนิเวศและความเป็นอยู่ของพี่น้องประชาชน ผมเห็นแหล่งหญ้าทะเลจำนวนมากหายไปในช่วงเวลา 4-5 ปีที่ผ่านมา เห็นแนวปะการังที่ฟอกขาวจนหมดเกาะ กำลังเห็นการฟอกขาวในช่วงฤดูหนาวที่หักดิบทุกตำราเรียน เห็นแพลงก์ตอนบลูมที่มากขึ้น น้ำเขียวรุกรานทั้งการเพาะเลี้ยง ประมงชายฝั่ง เรื่อยไปจนถึงการท่องเที่ยว
เรากำลังอยู่ในสถานการณ์ที่น่าหวาดวิตกเป็นอย่างยิ่ง ผมไม่อยากสอนเรื่องเช่นนี้ให้นิสิตเลย ไม่อยากบอกเด็กๆ ว่าอนาคตของพวกเธอในสายตาครู มันหดหู่เนื่องจากมหันตภัยที่กำลังจะเปลี่ยนโลก เธอเพิ่งเริ่มต้นชีวิตใหม่ พวกเธอไม่สมควรมาเจออะไรเช่นนี้
ครูไม่อยากตั้งความหวังใด ๆ กับ COP28 เพราะสุดท้ายแล้วมันก็คือความฝันที่ซ้ำซาก ในขณะที่โลกแห่งความจริงมันโหดร้ายและไม่เป็นไปตามถ้อยแถลงหรือคำพูดเหล่านั้นครับ